جستجو:
تلویزیون آبینه
· تلویزیون آبینه
· راهنما
منوی اصلی
· خانه

مطالب.
· آرشیو خبر
· مقاله
· گزارش
· مصاحبه
· پاسخ به رسانه ها
· اطلاع رسانی معاملات


امکانات.
· جستجو
· دانلودها
· ارتباط با ما
· آمار مشاهدات
ورود کاربران




 


 برای ورود مشکل دارید؟
 ثبت نام کاربران جدید

طرح هاي زود بازده: كوچك اما بزرگ

(1484 مجموع کلمات موجود در متن)
(15271 بار مطالعه شده است)  نسخه چاپی
بيابان‌زائي يك واقعيت و بيابان‌زدايي يك آرمان است. روز به روز بر بيابان‌هاي جهان افزوده ميشود بطوري كه اين عارضه ناميمون حيات يك‌پنجم جمعيت جهان را در معرض دگرگوني قرار داده است.
براساس گزارش سازمان ملل متحد خسارات مالي ناشي از گسترش بيابان‌ها سالانه 42 ميليارد دلار است و هم‌اكنون صدها ميليون انسان را در معرض خطر مرگ بر اثر گرسنگي قرار داده است. بخش عمده‌اي از مناطق در معرض خطر، در خط كمربندي پرفشار حاره‌اي قرار دارد كه قسمت عمده‌اي از ايران را نيز در برمي‌گيرد. كاهش شديد بارندگي به ويژه در دهه 1370 خورشيدي به شدت زيست‌بوم‌هاي منطقه را مورد آسيب قرار داده و در دوره‌هاي خشكسالي بعدي نيز انتظار آسيب‌هاي جدي‌تر مي‌رود.
استفاده غيراصولي از منابع آب، چراي بيش از حد دام و عدم شناخت راههاي شناخت، راههاي حفاظت از خاك جزء عوامل انساني در گسترش بيابان‌ها در منطقه ميباشد. بنابر گزارش سازمان ملل 135 ميليون نفر در حال حاضر در تهديد گسترش بيابان و در معرض مهاجرت اجباري از خانه خود هستند و اين مهاجرت‌ها تركيب جمعيتي بسياري از نقاط جهان را به هم ريخته است.
رشد شتابان جمعيت و نياز روزافزون به آب از يك طرف و محدوديت منابع آب از سوي ديگر، مسئولين ذيربط را برآن داشته كه راه‌‍‌حل‌هاي سازه‌اي از قبيل احداث سد، بند، ايستگاه پمپاژ، تغذيه مصنوعي و ... را مورد توجه قرار دهند.
اجراي اين طرح‌ها كه به نام طرح‌هاي زودبازده معروفند در مناطقي كه به علت شرايط اقليمي، زمين‌شناسي، توپوگرافي و بخصوص نداشتن استعدادهاي بزرگ آبي امكان اجراي طرح‌هاي بزرگ نيست، مي‌توانند تا حدود قابل قبولي نيازهاي آبي منطقه را تأمين كنند و به عنوان مكمل طرح‌هاي بزرگ بخشي از نيازهاي آبي كشور را برطرف كنند.
در شرايط محدوديت منابع مالي، اتخاذ سياست‌هاي مناسب براي استفاده از طرح‌هاي زودبازده منابع آب مي‌تواند هدف‌هاي مورد نظر توسعه بخصوص در زمينه‌هاي كشاورزي را تأمين كند و اين امر اهميت توجه به طرح‌هاي زودبازده را بيش از پيش نمايان مي‌كند.
مطالعه، طراحي، اجرا و نظارت طرح‌هاي كوچك آب برعهده دفتر طرح‌هاي زودبازده آب در شركت مديريت منابع آب كشور است كه به منظور آشنايي هرچه بيشتر با فعاليت‌ها و هدف‌هاي اين دفتر به سراغ مهندس سيد اصغر تهراني مدير كل دفتر طرح‌هاي زودبازده رفتيم كه حاصل اين گفت و شنود در پي مي‌آيد.
● آقاي تهراني، لطفاً درخصوص تاريخچه طرح‌هاي زودبازده آب در ايران توضيح دهيد.
- در كشور ما قبل از پيروزي انقلاب اسلامي به دلايل متعددي از جمله تك‌محصولي‌بودن اقتصاد كشور، واردات ارزان‌قيمت محصولات كشاورزي، عدم احساس نياز به استقلال و خودكفايي اقتصادي در بخش كشاورزي و ايجاد وابستگي كشور به تكنولوژي خارجي و همچنين جمعيت كم طرح‌هاي كوچك آب به طور قابل توجهي مطالعه و اجراء نشده و فعاليت‌هاي بخش آب منحصر به مطالعه و اجراي سدهاي مخزني و شبكه‌هاي آبياري و زهكشي بزرگ بوده است.
بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، بموازات مطالعه و اجراي طرحهاي بزرگ تأمين و انتقال و توزيع آب، مطالعه و اجراء طرح‌هاي كوچك آب توسط ارگانهاي ذيربط شروع شد و تا شروع برنامه اول توسط وزارت‌خانه‌هاي نيرو، كشاورزي، جهاد سازندگي ادامه يافت و از شروع برنامه اول فعاليتهاي وزارت جهادسازندگي در اين زمينه متوقف و وزارت نيرو بعنوان متولي آب كشور تعيين شد و طرحهاي كوچك تحت عنوان طرحهاي استاني توسط شركتهاي آب منطقه‌اي،( ادارات كل امور آب استانها) و سازمانهاي كشاورزي در مناطق مختلف مطالعه و اجراء شده است.
● هدف‌ها و ويژگي‌هاي خاص طرح‌هاي زودبازده چيست؟
- قابل اجرا بودن در اغلب نقاط كشور، برگشت سريع سرمايه، مطالعه و اجراي كوتاه‌مدت به دليل عدم پيچيدگي، امكان تأمين مالي از منابع متعدد و بهره‌برداري سريع از طرح، تحقق عدالت اجتماعي، جلوگيري از مهاجرت، اشتغال‌زايي در محدوده طرح و نگهداري آسان مضاف برآنكه به علت گستردگي و تعدد طرح‌هاي كوچك در اقصي نقاط كشور سبب جلوگيري از تمركز منابع مالي و نيروي كار انساني در نقاط مختلف و فعاليت‌هاي كشاورزي و عمراني را در سراسر كشور امكان‌پذير ساخته و به اين وسيله به كاهش مهاجرت به شهرها و كنترل جمعيت كمك مي‌كند.
● لطفاً درخصوص ارتباط بين طرح‌هاي زودبازده و طرح‌هاي بزرگ آبي كشور توضيح دهيد؟
طرح‌هاي زودبازده به عنوان مكمل طرح‌هاي بزرگ مي‌توانند بخشي از نيازهاي آبي كشور را تأمين كنند و باعث تأمين نياز كوتاه‌مدت مصرف‌كنندگان شده و درنتيجه طرح‌هاي بزرگ، حساسيت كمتري نسبت به تأثير مسائل غيرفني، طراحي و اجرا خواهند شد. همچنين اين طرح‌ها در امر جلوگيري از جاري‌شدن سيل تأثير قابل توجهي دارند و مانع رسوبگذاري در مخازن سدهاي بزرگ مي‌شوند.
● به نظر شما لزوم توسعه طرح‌هاي زودبازده در ايران چيست؟
- در حال حاضر بهترين استراتژي در تعيين سياستهاي عمراني، اجراي طرحهاي كوچك و زودبازده و چندمنظوره است زيرا بايد توجه داشت در كشور ما رودخانه‌هاي پر‌آب و دائمي زيادي كه بتوان در اجراي طرحهاي توسعه منابع آب در مناطق مختلف صرفاً به آنها تكيه كرد وجود ندارد. درنتيجه براي ايجاد توسعه در اين بخش بايد از استعدادهاي كوچك آبي بهره جست.
به موازات اين فاكتورها و محاسن، اجراي طرحهاي كوچك بعنوان طرح هاي پيش گيري از بحران در شرايط خاص اين امكان را مي‌دهد كه بخش قابل توجهي از نيازهاي كشور در كوتاه‌مدت تأمين‌شده تا عرضه و تقاضاي كالاهاي توليدي و وارداتي دچار نامتعادلي نشود.
دولت كه اولويت‌هاي مصارف آب را تعيين و طرحهاي آبي را از نظر مالي تأمين مي‌كند مي‌تواند مسأله مشاركت مردمي را به عنوان محور اصلي سياستهاي سرمايه‌‌گذاري و تصميم‌گيري خود قرار داده تا به اين نگرش جامه عمل بپوشاند، بدليل اينكه طرحهاي متكي به مردم محلي بهتر مي‌تواند نيازهاي آنها را مد نظر داشته و آنها را در كوشش‌هاي عمراني سهيم نمايد و اين مشاركت پيش شرط توسعه پايدار است.
تجارب و شواهد نشان مي‌دهد طرحهاي كوچك عمراني در زمره اقتصادي‌ترين و از نظر مسائل زيست‌محيطي سالم‌ترين گزينه‌ها است و نبايد در مجموعه تدابير مربوطه به منابع آب جزئي و كم‌اهميت تلقي شود.
●نقش تشكيل دفتر طرح‌هاي زودبازده در روند اجراي اين طرح‌ها چگونه است؟
- پيش از تشكيل اين دفتر حدود 50 طرح مطالعاتي و 50 پروژه‌ اجرايي داشتيم در حالي كه در سال جاري (1383) حدود 800 پروژه در دست داريم. كه شامل: 201 پروژه مطالعاتي و 569 طرح اجرايي است و در مجموع 800 ميليون متر مكعب آب را تأمين خواهد كرد.
●آيا ارگان ديگري شما را در اجراي طرح‌هاي زودبازده همراهي مي‌كنند؟
- بله، طرح‌هاي زودبازده توسط سه دستگاه وزارت نيرو، معاونت آب و خاك جهاد كشاورزي و سازمان جنگل‌ها و مراتع انجام مي‌شود كه در مجموع 1500 پروژه توسط اين سه دستگاه در سال جراي، انجام مي‌شود.
●استقبال مردم از اين طرح‌ها چگونه است؟
- در سال 1382، 4000 نامه در ارتباط با فعاليت‌هاي وزارت نيرو به امور مجلس رسيده بود كه 10% آن مربوط به بخش آب و فاضلاب، 20 % مربوط به بخش برق 70% باقي‌مانده مربوط به بخش آب بوده است كه 35 درصد از اين 70 درصد و به عبارتي نيمي از آنها مربوط به درخواست نمايندگان براي احداث طرح‌هاي كوچك بوده است چرا كه اين طرح‌ها با هزينه كم قادرند امنيت شغلي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي منطقه را به ارمغان بياورند و كمك كنند تا طرح‌هاي بزرگ با امنيت و آرامش بيشتري انجام شوند.
● آيا برنامه خاصي براي جبران بيلان منفي آب‌هاي زيرزميني داريد؟
- ما مجازيم در حدود 54 ميليارد متر مكعب آب زيرزميني را برداشت كنيم. در حالي كه برداشت كنوني ما 60 تا 65 ميليارد متر مكعب است و اين بدان معني است كه ما بيش از ظرفيت‌مان برداشت مي‌كنيم و بيلان منفي بسيار بالايي در سطح دنيا داريم و شايد بتوان گفت ايران از اين نظر در دنيا اول است.
به منظور جبران اين بيلان منفي اقدام به اجراي پروژه‌هاي تغذيه مصنوعي كرده‌ايم كه در حال حاضر 68 پروژه با هدف تأمين 295 ميليون متر مكعب در دست اجرا است.
● آيا از طرح‌هاي كوچك زودبازده مي‌توان انرژي برق استحصال كرد؟
بله، زيرا براي توليد برق يا به حجم زياد آب احتياج داريم و يا ارتفاع زياد كه در طرح‌هاي كوچك به دليل اينكه معمولاً حجم آب كم است از ارتفاع استفاده مي‌كنيم و نيروگاه‌هاي برق آبي كوچك احداث شده است و به راحتي مي‌توانند برق مناطق اطراف خود را تأمين كنند.
● لطفاً در خصوص عملكرد سال 1382 دفتر طرح‌هاي زودبازده توضيح دهيد.
- احداث 4 سد مخزني، 24 بند انحرافي، 24 ايستگاه پمپاژ، 10 مورد ساخت دهانه و ايجا آب‌گير، احداث يك استخر كشاورزي و 18 كانال كوچك، 21 آب‌بندان و 16 مورد تغذيه مصنوعي همچنين 80 مورد مرمت و بازسازي و عمليات تكميلي پروژه‌ها و امور مهندسي رودخانه و لايروبي آنها در سال 1382 انجام‌شده و 49 پروژه مطالعاتي در همين سال به اتمام رسيده است.
در مجموع تعداد 246 پروژه اجرايي و مطالعاتي در سال 82 خاتمه يافته كه اثربخشي آنها شامل استحصال آب به ميزان 186 ميليون متر مكعب، 29 ميليون متر مكعب آب قابل تغذيه، و 685 هكتار اراضي تحت پوشش شبكه‌ها و كانال‌هاي كوچك بوده است.
آيا برنامه خاصي به منظور تداوم اين فعاليت‌ها و اهداف در سال 1383 داشته‌ايد؟
- بله، در سال 1383 ، 800 پروژه مطالعاتي و اجرايي از محل اعتبارات استاني و اعتبارات بند الف تبصره 18 به منظور تأمين 800 ميليون متر مكعب آب در دست اجرا داريم همچنين 68 پروژه تغذيه مصنوعي به اعتبار 156 ميليارد ريال و با هدف تأمين 295 ميليون متر مكعب آب قابل تغذيه در دست اجرا است.

Copyright© 2003-2010 www.wrm.ir